زبان‌های طبیعی و زبان‌های طراحی‌شده

این درس مقدمهٔ کتاب است: تفاوت‌های اصلی زبان‌های قومی، طبیعی یا ملی با زبان‌های بین‌المللی، فراساخته یا طراحی‌شده.

خلاقیت، تعمیم و نوآوری که در زبان‌های قومی، ملی یا طبیعی، در بسیاری از مواقع با محدودیت و ناکامی روبرو می‌شوند، در زبان‌های بین‌المللی، فراساخته یا طراحی‌شده، مورد تحسین و تشویق قرار می‌گیرند و به ذهن و نحوهٔ تفکر و تجزیه و تحلیل فرد پر و بال داده و نظم و ترتیب و منطق را بر ذهنیت او حاکم می‌گردانند. زبان‌شناسان متعددی درمورد تأثیر و تأثر متقابل ذهن و زبان، «نسبیت زبانی یا زبان‌شناختی» (‎Lingva relativeco / linguistic relativity‎) یا دیالکتیک اندیشه و زبان، پژوهش و آزمایش و پایش کرده‌اند و حتی زبان‌های جدیدی نیز، ازجمله زبان لُگ‌لان (‎Loglan‎)، برای آزمودن نظریات ایشان ساخته شده است، که نام آن نیز به‌معنی «زبان منطقی» است (‎Logical language‎).

اسپرانتو، که موفق‌ترین و پُرمتکلم‌ترین زبان فراساختهٔ جهان است، منطقستانی است که هرگونه قیاس و تعمیم منطقی در آن تشویق و تحسین می‌شود و دقیقاً به همین دلیل، همان‌طور که پروفسور کلود پیرون (‎Claude Piron‎)، روان‌شناس، زبان‌دان، مترجم و اسپرانتودان سوئیسی به آن پرداخته است، کسانی که زبان اسپرانتو را تا حد خوبی فرا می‌گیرند، دل‌سپردهٔ آن می‌گردند و از استفاده‌کردن و/یا گسترش دادن آن لذت می‌برند. و عمدتاً نیز به همین دلیل است که این زبان نبوغ‌آمیز در طول تاریخ بیش از ۱۳۰ سالهٔ خود، تنها توسط چنین افرادی که شایستگی‌ها و قدرت بی‌همتای اسپرانتو را درک کرده‌اند، حفظ شده، توسعه یافته، و همواره بر تعداد گویش‌وران آن اضافه شده است، بدون آن‌که هیچ دولت یا کشوری در جهان از آن حمایت چشم‌گیری کرده باشد – و حتی علی‌رغم مخالفت‌های شدید رژیم‌های مستبد، تمامیت‌خواه و خودکامه‌ای مانند نازیست‌های آلمان و استالینیست‌های روسیه.

چرا زبانی را «طراحی» می‌کنند؟