اسپرانتو چیست؟
اسپرانتو (Esperanto) زبانی است برای گفت‌وگوی مردمی که زبان مادری‌شان یکی نیست. هیچ کشوری صاحب آن نیست: هر کس آن را یاد بگیرد، به اندازهٔ دیگران صاحبش است. لودویک لازار زامنهوف، چشم‌پزشکی در ورشو، نخستین کتاب آن را در ۲۶ ژوئیهٔ ۱۸۸۷ منتشر کرد. امروز، نزدیک به ۱۴۰ سال بعد، اسپرانتو پرگویشورترین زبان ساخته‌شدهٔ جهان است.
نام «اسپرانتو» از کجا آمده؟
زامنهوف کتابش را با نام مستعار Doktoro Esperanto یعنی «دکتر امیدوار» منتشر کرد. واژهٔ esperanto در خود این زبان یعنی «کسی که امید دارد». این نام چنان جا افتاد که به‌زودی نام خود زبان شد.
چرا می‌گویند اسپرانتو آسان است؟
همان‌طور که نوشته می‌شود، خوانده می‌شود. الفبا ۲۸ حرف دارد و هر حرف همیشه یک صدا دارد. الفبا و تلفظ
جای تکیه ثابت است: همیشه روی هجای یکی‌مانده‌به‌آخر، مثل a-MI-ko (دوست) و es-pe-RAN-to.
دستور زبان قاعده‌مند است. زامنهوف دستور زبان را در ۱۶ قاعدهٔ کوتاه نوشت و هیچ فعل بی‌قاعده‌ای وجود ندارد. ۱۶ قاعدهٔ دستور زبان
پایان هر واژه نقشش را نشان می‌دهد: پایانهٔ -o اسم، -a صفت، -e قید و -i مصدر است.
فعل با شخص عوض نمی‌شود: mi estas، vi estas، ili estas یعنی «من هستم، تو هستی، آن‌ها هستند».
واژه‌ها را خودتان می‌سازید. با چند پیشوند و پسوند، از یک ریشه خانواده‌ای از واژه‌ها ساخته می‌شود؛ درست مثل فارسی. واژه‌سازی
یک نمونه: بیمارستان
در فارسی «بیمارستان» از «بیمار» و پسوند مکانِ «ستان» ساخته شده است. اسپرانتو هم همین کار را می‌کند:
جزء | معنی |
|---|---|
mal- | پیشوندِ متضادساز |
san | سلامت |
-ul- | آدم، کسی که… |
-ej- | جا، مکان |
-o | پایانهٔ اسم |
پس malsanulejo یعنی «جای بیماران»: بیمارستان. کسی که ریشهٔ san و چند وند را بشناسد، sana (سالم)، malsana (بیمار) و malsanulo (آدم بیمار) را هم بی‌آنکه جداگانه حفظ کند، می‌فهمد.
اسپرانتو زبان چه کسی است؟
اسپرانتو زبان هیچ ملتی نیست و قرار نیست جای زبان مادری کسی را بگیرد. لازم نیست فارسی را کنار بگذارید. اسپرانتو «زبان دوم همه» است: پلی که دو سرش هم‌اندازه‌اند.
پایه‌های زبان در کتاب «بنیاد اسپرانتو» (Fundamento de Esperanto، ۱۹۰۵) آمده است و آکادمی اسپرانتو (Akademio de Esperanto) از آن نگهداری می‌کند. واژه‌های تازه هم، مثل هر زبان زندهٔ دیگر، با کاربرد اهل زبان به آن افزوده می‌شوند.
چند نفر اسپرانتو حرف می‌زنند؟
کسی دقیق نمی‌داند، چون سرشماری‌ها معمولاً دربارهٔ اسپرانتو نمی‌پرسند. برآوردها از حدود ۶۰ هزار تا ۲ میلیون نفر است. هزار تا دو هزار نفر هم اسپرانتو را از کودکی، در کنار زبان‌های دیگر خانواده، یاد گرفته‌اند. ویکی‌پدیای اسپرانتو (Vikipedio) نزدیک به ۳۹۰ هزار مقاله دارد. جامعهٔ اسپرانتو امروز
نقشهٔ این راهنما
دربارهٔ اسپرانتو
یادگیری
دستور زبان
همین امروز شروع کنید
درس اول همهٔ دوره‌های ستاره سبز رایگان است. واژه‌نامهٔ اسپرانتو به فارسی هم بیش از ۲۶ هزار مدخل دارد و هر روز خبرهای اسپرانتو را با ترجمهٔ فارسی در وبلاگ می‌خوانید.